برگی از اقتصاد

LC چیست؟
در نظر بگیرید که شما قصد خرید یک خانه را دارید. برای خرید این خانه مبایعه نامه ای بین شما و فروشنده در یک بنگاه رسمی معاملات ملکی امضا شده و به ثبت می رسد که مبنای تعهد شما به پرداخت وجه معامله و تعهد فروشنده به تحویل خانه و انتقال سند به نام شما می باشد. تا زمان انجام تعهدات طرفین اسناد مربوط به خانه معامله شده در اختیار بنگاه بوده و شما بر اساس مبایعه نامه منعقد شده حقوق مشخصی در مالکیت آن خانه دارید. LC که مخفف عبارت انگلیسی Letter of Credit می باشد سندی بانکی است که ماهیتی مشابه همین مبایعه نامه دارد و طرفین یک معامله را متعهد به انجام تعهدات خود در تحویل کالا و پرداخت وجه معامله می کند. در قوانین بانکی متقاضی LC باید مدارکی دال بر واقعی بودن معامله و توان پرداخت مبلغ معامله ارائه دهد که این مدارک شامل پیش فاکتور خرید کالا، قراردادهای مربوط به حمل کالا، محل تحویل و همچنین مدارکی که متضمن پرداخت وجه معامله خواهد بود، می باشد. بانک صادر کننده LC مسئول حفظ حقوق طرفین معامله خواهد بود تا از سویی فروشنده پس از تحویل کالا بتواند با آسودگی پول خود را دریافت کند و از سوی دیگر خریدار نیز مطمئن باشد که در صورت عدم تحویل کالا از جانب فروشنده خسارتی را متحمل نخواهد شد. در واقع بانک در این معامله به عنوان امین و طرف اعتماد طرفین، انجام سالم معامله را تضمین می کند.

تنزیل LC یعنی چه؟
دوباره به همان مثال خرید خانه برگردیم. آیا شما با همان مبایعه نامه ای که در اختیار دارید می توانید مبادرت به فروش خانه ای که خریده اید بکنید؟ پاسخ صحیح همه حقوقدانان و دست اندرکاران معاملات املاک، به این پرسش این است: در صورت رعایت قوانین و اطمینان از صحت مبایعه نامه انجام معامله دوم بلامانع است. تنزیل LC ماهیتی مشابه فروش خانه با اتکا به مبایعه نامه اولیه دارد که یکی از خدمات بانکی بسیار رایج در سطح دنیا می باشد. در این خدمت بانکی که LC را تنزیل می کندپس از استعلام از بانک صادر کننده و اطمینان از صحت آن مبادرت به تنزیل LC می نماید. عبارت تنزیل اشاره به این نکته دارد که شما کالای مورد معامله را با قیمتی نازل تر از مبلغ معامله اولیه خریداری کنید. زیر بنای این خدمت بانکی اولاً کالایی است که مورد معامله می باشد و ثانیاً تعهدی است که بانک صادر کننده در پرداخت وجه معامله دارد.

در صورت عدم امکان پرداخت وجه معامله توسط خریدار سرنوشت LC جه می شود؟
اگر خریدار نتواند وجه معامله را پرداخت کند بانک صادر کننده LC مالک کالا بوده و ضامن پرداخت وجه فروشنده خواهد بود. او پس از تملیک کالا با فروش آن از طرق قانونی اصل پول و زیان احتمالی خود را وصول خواهد کرد. در هر صورت بانک صادر کننده متولی قانونی پرداخت وجوه به شخص یا اشخاص ثالث ذینفع در این معامله از جمله بانکهای تنزیل کننده یا خریدار LC می باشد.

در اختلاس 3000 میلیاردی چه اتفاقی افتاده است؟

تا حدی که در خبرها آمده شرکتهای مختلفی که پس از کشف اختلاس، وابستگی آنها به فردی به نام مه آفرید خسروی توسط مراکز امنیتی مشخص شده است، مبادرت به گشایش LC نزد یکی از شعب بانک صادرات نموده و پس از آن LCهای صادره را به دیگر بانکها فروخته اند. بخشی از LCهای صادره واقعی و بخشی از آنها جعلی بوده اند که اسناد آنها در دفاتر و سیستم بانک صادرکننده ثبت نشده است. علاوه بر جعلی بودن بخشی از LC ها تخلف دیگری که عنوان شده این است که در زمان سررسید LC ها به دلیل عدم توان پرداخت مبلغ مربوطه، شرکتهای مزبور با گشایش LC های جدید و با مبلغی بالاتر، ناتوانی خود در انجام تعهداتشان را پوشش داده و در انتها شبکه بانکی کشور را با اختلاسی بزرگ و بی سابقه رو به رو کرده اند. به دلیل تخلف صورت گرفته در زمان گشایش LCها، پس از استعلام صحت LCها از طرف بانکهای تنزیل کننده یا خریدار LCها نیز گواهی صحت آنها صادر و به بانک استعلام کننده ارائه می شده است که همین وضعیت، بدهی بانک صادرکننده در مقابل بانکهای دیگر را به شرایط نامطلوبی رسانده است. این بدهی در مورد LCهای واقعی به آسودگی قابل جبران بوده ولی در مورد LCهای جعلی چالشی جدی ایجاد کرده اند.